Kürt folkloru dijitalleştiriliyor

Kürt folkloru dijitalleştiriliyor
  • 4 Şubat 2023 15:20

Avukat Veysel Vesek, Folklora Kurdan youtube hesabı üzerinden paylaştığı videolarla Kürtlerin Folklorik değerlerini geleceğe taşımak istiyor. Projesi ile önemli çalışmalara imza atan Vesek, kendi köyüyle başladığı çalışmaları bölgeye yaymak, Kürtlerin Folklorunu dijitalleştirmek istiyor.

 

Mardin Barosu avukatlarından Veysel Vesek; 2 buçuk yıldan bu yana Kürt kültürünün unutulmaya yüz tutmuş folklorik geleneğini canlı tutmak ve geleceğe taşımak amacıyla önemli bir çalışma yürütüyor. Youtube üzerinde açmış olduğu Folklora Kurdan isimli sayfasında çektiği videoları paylaşarak kültürel yayın çalışmalarına başlayan Vesek, Haziran 2022’den bu yana da Avrupa Birliği’nin desteğiyle kendisinin de köyü olan Şırnak’ın İdil ilçesine bağlı Bafê (Sulak) Köyü’nün folklorik geleneğini yaşatmaya çalışıyor.

 

Hazırladığı “Bafê Köyünün Folklorik Öğelerinin Dijital Olarak Kaydedilmesi ve Yayınlanması” projesi, Avrupa Birliği Kültür Sanat Destek Programı tarafından kabul edilen Vesek, Bafê köyü ile başlattığı çalışmayı bölgeye yaymayı hedefliyor.

 

PROJENİN HİKAYESİ

 

Proje kapsamında Vesek, internet sayfasında paylaştığı şu bilgileri veriyor: “Şırnak ili İdil İlçesi’ne bağlı Sulak (Bafê) köyünün zengin folklorik geleneğinin kaydedilmesi ve yayınlanmasını hedeflemektedir. Bafê Köyü, 200 yıl öncesine kadar Süryani kadim halkı ile Müslüman Kürtlerin yaşadığı bir köydü. Köyün tarihinde 400 yıl geriye gidildiğinde Ezidi Kürtlerin de burada yaşadığı düşünülmektedir. Geniş bir sözlü kültür geleneği olan ve coğrafi olarak Dicle nehrinin kenarında olan Bafê (Sulak) köyünün sözlü ve görsel kültürü (oyunlar, çocuk oyunları, tören ve festivaller) 1990 yılardan beri yaşanan çatışmalar ve yoğun göç nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Bu zengin sözlü ve görsel kültürün dijital olarak kayda alınmaması durumunda gelecek nesillerce bilinmesi mümkün değildir.

 

Sulak köyü, coğrafi konumu nedeniyle hem Botan yöresi hem Tor yöresi denilen havzanın kültür öğelerini içerisinde barındırmaktadır. Hem Kürtçenin iki farklı ağzı ve hem her iki yörenin halk oyunları ve diğer folklorik öğelerini barındırması bağlamında bir prototip oluşturmaktadır. Sulak Köyü ile ilgili tek folklorik çalışma Mele Xelefê Bafeyî’nin halen Türkiye’de yayımlanmayan “Kelepora Mirnişiniya Botan” kitabında kısmen anlatılmaktadır. Tarihi olarak Bafê Kalesi ve Elo Dîno kasrı Dicle nehri üzerinden Diyarbakır-Musul arasında yapılan nehir ticareti kontrol etmekteydi. Mele Xelef, Elo Dîno isimli kişinin Cizre Beylerine başkaldırışını Sulak-Bafê köyündeki Kaleden başlattığını ifade eder. Dicle nehri kenarındaki Elo Dîno Kasrı’nın duvarları halen görülebilmektedir.

Tarihi, coğrafi ve tüm sözlü ve görsel kültürü ile Botan ve Tor yörelerinin sözlü ve görsel kültürünün korunması ve gelecek nesillere aktarılması için kayda alınması ve arşivlenmesi gerekmektedir. Bafê köyünün rengarenk folklorunun yeni nesillere aktarılması, onlarca neslin hafızasının da canlandırılması anlamına gelecektir.”

 

VESEK: KAYBOLMASIN, FAYDALANILSIN

 

Projeye dair konuşan Vesek; 2 buçuk yıldır Folklora Kurdan hesabı üzerinden kültürel paylaşımlar yaptığını belirterek, “Kaydettiğim videoları, sesleri sosyal medyadan yoğun olarak da youtube üzerinde paylaşıyorum. Malumunuz kitap çok az okunur hale geldi, şimdiki yazılar da eskiye değinmiyor. Kürtlerin folklorunu oluşturan hikayeler, anılar, oyunlar, şarkılar hepsi kayboluyor. Ben de dedim öncelikle kendi köyümle başlayayım. Bafê köyünün öyküleri, bilmeceleri, şarkıları, şakaları, deneyimlerini videoya kayıt edip, sosyal medyada paylaşarak, yeni yazarların da faydalanmasını sağlamak ve Kürtlerin tarihi kültürünü korumayı düşündük. Bu amaçla başladık. Sonra CultureSivic denilen Avrupa Birliği destekli proje olduğunu öğrenince başvurduk, kabul edildi. Bunun üzerinde Haziran’da başladık, Folklora Kurdan youtube hesabımız üzerinden yaptığımız kayıtları paylaşıyoruz” dedi.

 

‘KÜRT FOLKLORU YAYILSIN İSTİYORUZ’

 

Çalışmaları kapsamında İdil’e giderek, fizibilite çalışması yaptıklarını kaydeden Vesek, “Kim hikayeleri anlatacak, kim bilmeceleri anlatacak, kim şarkıları söyleyecek hepsini belirledik. Yaklaşık 20 kişi tespit ettik. Yaz mevsiminde kendilerine misafir olacağımızı söyledik. Kabul ettiler. 73 gün boyunca kameramız, kayıt cihazımızla beraber köye gittik. Hikayeleri, bilmeceleri anlatılar, şarkıları söylediler. 20 saat kadar kayıt aldık. Ardından bu kayıtları montajlarını ve kurgularını yapıp, paylaştık” ifadelerini kullandı. Şu ana kadar kanalımız Folklora Kurdan üzerinden 18 video paylaştık. Başka videolar da kanalımızda var. Ama şu an daha çok Bafê köyünün folklorik özellikleri üzerine çalışıyoruz. Projemiz Haziran 2023’te sona erecek ama biz Folklora Kurdan hesabı üzerinden kayıtlarımızı paylaşmaya devam edeceğiz. İstiyoruz ki, Kürtlerin folklorik özellikleri dijital ortamlarda yayılsın” dedi.

 

AMAÇ KÜRT FOLKLORUNU YAŞATMAK

 

Kendisi de kayıtlarda şarkılara eşlik eden ve bundan büyük keyif aldığı görülen Vesek, “Eski şarkıları çok seviyorum. Gerçekten moral veriyorlar bana. Derin bir kültürdür de. Ben de söylüyorum. Folklor halkın malıdır. Folklor ile ilgilenenler mutlaka bilmeceleri de bilir, şarkıları da bilir. Ben de kayıt alırken, not alırken öğreniyorum. Bir şarkıyı kaydederken, öğreniyorum. Çocukluğumda da biliyordum ama keyif alıyorum. Yaymak istiyorum. Topluma yayılsın istiyorum. O nedenle ben de videolarda varım. Amacımız Kürt folkloru dijitalize olsun ve yeni nesillere aktarılsın. Aynı zamanda bir hafıza oluşturmaya, araştırmacılar için bir kaynak oluşturmaya çalışıyoruz. Şimdiki nesil hepsi telefonlara bakıyor, sosyal medya hesaplarına bakıyor. Kültürümüz nasıl bunlara aktarılacak? Ancak dijital yollarla olacak. Çocuklar, gençler, bunları gördükleri zaman yenilenmiş oluyorlar. Buralarda yayılmadığı zaman kaybolup, gidiyor. Kaydedilmeden, geleceğe taşınamıyor da. Bizim amacımız kaybolmaması” diye konuştu.

 

‘BÜYÜK BİR PLATFORM OLUŞTURMAK İSTİYORUM’

 

Projeye başlamasıyla birlikte Kürt kültürünün sadece yüzde 10’luk kısmının hayatta kaldığını fark ettiğini kaydeden Vesek, kalanın da henüz yüzde 1’lik kısmının ancak kayıt altına alınabildiğini söyledi. Yüzde 90’lık kısmının kaybolduğunu söyleyen Vesek, Kürt Folklorunun sadece yazılı olmaması gerektiğini dile getirerek, görüntülü ve sesli kayıtlarla yayılması gerektiğini söyledi. Hedefinin görüntü ve ses kayıtlarının yanı sıra söz konusu folklorik özelliklerin yazılı şekilde olduğu bir platform oluşturmak olduğunu söyleyen Vesek, şunları söyledi: “Bir araştırmacı girdiğinde istediğini video olarak ya da ses, fotoğraf ve yazı olarak bulabileceği büyük bir platform oluşturmak istiyorum. Dijitalleştirme zaten budur. Tabi izlenmesini de istiyorum. İzlenmediği zaman yayılmıyor da. Bu nedenle izlenmeler için de destek istiyorum. İzleyicilerden talebim Folklora Kurdan hesabını takip edip, abone olsunlar.”

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ